IMGs

عارفان - اقطاب : تابنده ، سلطانحسین ( رضاعلیشاه ) ، ۱۲۹۳ - ۱۳۷۱

جناب حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه قطب سی و هفتم سلسله نعمت اللهی سلطانعلیشاه گنابادی .
نام ایشان سلطانحسین و ملقب به میرزا فضل الله ؛ فرزند جناب حاج شیخ محمد حسن صالحعلیشاه ، در طلوع آفتاب روز ۲۸ ذیحجه ۱۳۳۲ مطابق ۲۵ آبان ۱۲۹۳ و برابر ۱۷ نوامبر ۱۹۱۴ میلادی - پنج سال پس از شهادت جناب سلطانعلیشاه - از صبیه مرحوم آقای ملا محمد صدالعلماء در خاندان علم و عرفان از طایفه بیچاره در بیدخت گناباد متولد شد . پنج سال اول عمر در زمان حیات و ارشاد جد بزرگوارش جناب نورعلیشاه بود و تحت تعلیم و تربیت مستقیم و عنایت ایشان قرار داشت .

تحصیلات :

پس از یادگیری خواندن و نوشتن ، از سن هفت سالگی مشغول آموختن ادبیات فارسی و عربی نزد پدر بزرگوار و اساتید محلی شد . سپس به فراگیری معانی و بیان پرداخت (۱) . دروس فقه و اصول و فلسفه و منطق و کتب مهم در این علوم مثل « معالم الاصول » و « شرایع » و « شرح لمعه » در فقه و اصول و « شرح منظومه حکمت و منطق » مرحوم حاج ملا هادی سبزواری را در خدمت پدر تعلیم یافت .

ورود در تصوف :
نحوه طلب و تشرف به فقر ایشان چنین است : از سال ۱۳۴۷ قمری قریب به دو سال حضور پدر خود جناب صالحعلیشاه با گریه و زاری اظهار طلب می نمود ولی قبول نمی کردند و حتی یک روز که روی پای وی افتاده و گریه کرد ، جنابش ایشان را کنار زده و ممانعت نمودند . تا اینکه در سفری که آقای حاج شیخ عبدالله حائری رحمتعلیشاه ( شیخ سلسله ) و آقای حاج سید جواد عرفانی معروف به حاجی عمواوغلی همراه ایشان به بیدخت رفتند ، آقای رحمتعلیشاه را شفیع قرار داده ، تقاضا کردند که وساطت کنند . آقای رحمتعلیشاه در جواب گفتند که « بسیار خوب ، ولی باید هرچه می گوییم شما قبول کنید . » وقتی جناب صالحعلیشاه بیرون آمدند ، روی پای ایشان افتاده مجددا تقاضای تشرف نمود ، ولی آنجناب نپذیرفته گفتند : بنشینید . آقای رحمتعلیشاه نیز گفتند : بروید بنشینید . اما ایشان به همین حال اصرار باقی ماند ، تا اینکه جناب صالحعلیشاه پای خود را کشیده و ایشان را کنار زدند . آقای رحمتعلیشاه پس از خاتمه ماجرا به ایشان گفتند : شما که قرار بود حرف من را گوش کنید و وقتی گفتم بلند شوید ، باید بلند می شدید و فعلا من هم وساطت نمی کنم . آن روز که سه شنبه بود گذشت و روز بعد که جناب صالحعلیشاه به حمام می رفتند ، به حاج سید جواد عرفانی که قرار بود در حمام در خدمت جناب صالحعیشاه باشد گفت شما واسطه شوید ، شاید قبول کنند . وی نیز در حمام موضوع را با ایشان در میان گذاشته بود و بالاخره ایشان راضی شده و گفته بودند : بروید با آقای حاج شیخ ( رحمتعلیشاه ) مذاکره کنید و تاریخ را ایشان معلوم کنند . دیگران که در آنجا حاضر بودند از این خبر خوشحال شده و روز جمعه را پیشنهاد کردند ، اما آقای رحمتعلیشاه گفتند : روز جمعه دیر است و بهتر است فردا که شب جمعه است ، مشرف شود . بدین ترتیب ایشان در شب جمعه ۱۰ ربیع الثانی ۱۳۴۹ برابر ۱۳ شهریور ۱۳۰۹ به دلالت آقای حاج ملا عبدالله صدرالاشراف و در حضور آقای حاج شیخ عبدالله حائری رحمتعلیشاه به دست جناب صالحعلیشاه توبه کرده و رسما وارد سلوک الی الله گردید .

چون اساتید محلی ، روحیه تحقیق و فراگیری علم را در ایشان اقناع نمی کردند ، در سال ۱۳۱۰ شمسی ( ۱۳۵۱ قمری ) به دستور جناب صالحعلیشاه برای تکمیل تحصیلات به اصفهان که در آن ایام مجمع اساتید علوم عقلی و نقلی بود سفر کرد . خود جناب صالحعلیشاه نیز چند سالی در اصفهان تحصیل علوم دینی کرده و اطلاع کافی از آن شهر و مدارس و محافل علمیش داشتند و حتی توصیه به استفاده بیشتر از بعضی حضرات علما که قبلا خودشان آشنایی داشتند می کردند .
در اصفهان در مدرسه صدر که از مدارس مهم علوم دینی در آن دوران بود و جناب صالحعلیشاه نیز در دوران تحصیل در همانجا ساکن بودند ، ساکن شد . البته پدر بزرگوارشان آنی از تربیت ایشان غافل نبوده و طی مکاتباتی (۲) دستورات لازم در کیفیت سلوک الی الله و نحوه معاشرت با مردم خصوصا آقایان علما را به ایشان ابلاغ می کردند و ایشان نیز هر روز یکبار گزارشی از وضع خود خدمت ایشان ارسال می داشت . (۳)
در این دوران در علوم عقلی کتاب « الاشارات و التنبیهات » ابن سینا را که مشهورترین کتاب در حکمت مشاء است نزد مرحوم آقای شیخ محمد حکیم خراسانی گنابادی (۴) ، کتاب جامع و مشکل « اسفار » ملاصدرای شیرازی را نزد آقا شیخ محمود مفید ؛ در علوم نقلی و درس خارج فقه و اصول « شرح مکاسب » را نزد آیت الله حاج آقا رحیم ارباب و « فرائد الاصول » را نزد مرحوم آیت الله سید مرتضی خراسانی معروف به جارچی ، « کفایه الاصول » را نزد مرحوم آیت الله سید محمد نجف آبادی ، همچنین « قوانین » را نزد مرحوم حکیم خراسانی گنابادی و غیرهم آموخت . در عرفان نظری نیز « فصوص الحکم » شیخ اکبر محی الدین بن عربی را نزد مرحوم آقا شیخ اسدالله ایزدگشسب (۵) تلمذ نمود . غیر از علوم مذکور ، هیات و ریاضیات و طب سنتی و علوم غریبه را نیز در آنجا نزد اساتید فن و بعضا مرحوم ایزدگشسب فراگرفت . حتی یکی از دوستان و معاشرین ایشان در آن دوره که بعدا طبیب متخصصی در اصفهان شدند ، نقل کرده اند که ایشان به وی برخی مقدمات علوم دینی را آموخته و در عوض وی مقدمات زبان فرانسه به ایشان درس می داده است .
همچنین در اصفهان موفق به اخذ اجازه روایت از آقایان آیت الله حاج سید مهدی درچه ای و آیت الله حاج شیخ محمد رضا مسجد شاهی اصفهانی و آیت الله حاج سید محمد نجف آبادی اصفهانی شدند که متن اجازاتشان موجود است و حضرات آقایان فضل و کمال علمی و مراتب تقوی و ورع ایشان را می ستودند .
تحصیل ایشان در اصفهان حدود پنج سال طول کشید و در این مدت وظایف دینی و تهذیب نفس و دستورات طریقتی از قبیل تهجد و بیداری شب و گرفتن روزه های مستحب را بر همه چیز مقدم می داشت .
سرانجام چون از آموختن علوم حوزوی سیراب شد به تهران آمد . در ابتدا در حجره ای در مدرسه سپهسالار ( شهید مطهری فعلی ) ساکن و وارد دانشکده معقول و منقول شد و همزمان در دانشسرای عالی نیز مشغول تحصیل گردید .
مزیت تحصیلات دانشگاهی برای ایشان این بود که در آن زمان علوم جدید غربی در حال نفوذ کامل در ایران و سایر کشورهای اسلامی بود و طبعا جذابیتی خاص برای عده ای که ایران را در مقایسه با کشورهای غربی عقب مانده می دانستند داشت که معتقد بودند راه نجات کنار گذاشتن دین و رو به غرب کردن است . ایشان که در دوره چنین بحرانی به سر می برد ، کاملا آگاه بود که در مقام یک عارف و عالم مسلمان باید عالم به زمانه بود تا بتوان سخن غیر را فهمید و از اسلام و عرفان و معنویت آن در مقابل هجومی که تمدن غربی بر فرهنگ و تمدن اسلامی ممکن بود وارد آورد ، دفاع کرد . از طرف دیگر گروهی از بزرگان مسلمان که متوجه قدرت تهاجمی و ماهیت تمدن غربی و علوم جدید نبودند ، باید متذکر این معنی می شدند که نمی توان چشم و گوش بسته و با ناآگاهی در مقابل وضعیت جدید جهان رفتار کرد و سر در لاک خود فرو برد . (۶) بنابر این بهتر این بود که وارد دانشگاه و تحصیلات دانشگاهی شود که مرکز علوم و تمدن جدید بود .
دانشکده معقول و منقول در حقیقت حد واسط میان حوزه و دانشگاه و دانشسرای عالی مرکز تعلیم علوم جدید بود ، بنابر این ایشان در هر دو مشغول به تحصیل شد . در دانشکده معقول و منقول نزد اساتید محترم آقایان حاج سید محمد کاظم عصار و حاج سید محمد مشکوه و حاج میرزا مهدی آشتیانی و در دانشسرای عالی نزد اساتید مشهور آن زمان دوره لیسانس را به پایان برد و در سال ۱۳۱۸ شمسی با درجه عالی فارغ التحصیل شد . رساله پایان نامه دانشکده معقول و منقول ایشان در موضوع « سیر تکاملی و حرکت جوهریه » و رساله پایان نامه دانشسرای عالی را تحت عنوان « فلسفه فلوطین : رئیس افلاطونیان اخیر » نوشتند که هر دو ، مورد تحسین و تمجید اساتید قرار گرفت و با درجه عالی تصویب شد .
ایشان پنج سال در تهران به تحصیلات دانشگاهی گذراند . در این ایام ازدواج کرده و ضمن اشتغال به امور علمی به منظور کسب معاش به تدریس نیز می پرداخت .

سفرها و ملاقات با علمای اعلام :

پس از اتمام تحصیلات و سکونت چند ساله در تهران در سال ۱۳۲۱ ( ۱۳۶۱ قمری ) با امر جناب صالحعلیشاه همراه با خانواده به بیدخت بازگشت و تحت تربیت مستقیم سلوکی ایشان قرار گرفت . از آن پس همیشه در خدمت والد صوری و معنوی و راهنما و دلیل راه خویش بود و لحظه ای دست از متابعت بر نمی داشت تا تعلیم عشق و عرفان یابد .

پس از چندی شور و شوق زیارت قبور متبرکه ائمه اطهار و تحقیق و سیر آفاق و انفس که از صفات خاصه ایشان بود ، ایشان را بر آن داشت که با اجازه جناب صالحعلیشاه راهی اولین سفر خارج از کشور شود و تحقیق در ملل و نحل کند .
در ۹ دی ماه ۱۳۲۴ ( ۲۴ محرم ۱۳۶۵ ) به همراه عده ای سفری به عتبات عالیات نموده ، به زیارت مرقد مطهره ائمه اطهار (ع) مشرف گردید . ضمنا به ملاقات حضرات علمای اعلام و مراجع تقلید آیت الله سید هبه الدین شهرستانی ، آیت الله حاج آقا حسین قمی ، آیت الله حاج شیخ عبدالکریم زنجانی ، آیت الله حاج شیخ محمد حسین آل کاشف الغطاء ، آیت الله حاج سید محسن حکیم ، حاج شیخ آقا بزرگ تهرانی و آیت الله آقا سید ابوالحسن اصفهانی موفق شد و مورد احترام آنان قرار گرفت . سپس برای زیارت اماکن مقدسه و دیدن مراکز علمی و دینی و سیاحتی به سوریه ، لبنان ، مصر ، فلسطین رفت و از راه بصره به ایران مراجعت کرد و در ۲۸ اسفند ۱۳۲۴ ( ۱۴ ربیع الثانی ۱۳۶۵ ) وارد تهران شد و پس از توفق کوتاهی به گناباد بازگشت . (۷)

دریافت اجازه دستگیری و ارشاد :
پس از استقرار کامل در بیدخت و طی کردن مراتب سلوک ، از طرف جناب صالحعلیشاه فرمان اجازه اقامه جماعت و تعلیم اوراد و اذکار لسانی به تاریخ ۱۵ شعبان ۱۳۶۹ و در تاریخ ۱۱ ذیقعده همان سال اجازه دستگیری طالبان طریق هدی و تلقین ذکر و فکر و هدایت سالکان با لقب « رضاعلی » برای ایشان صادر شد .

سه روز پس از صدور اجازه دستگیری ، به امر جناب صالحعلیشاه به قصد تشرف به حج و طواف خانه خدا عازم مکه شدند . (۸) این سفر در ۵ شهریور ۱۳۲۹ ( ۱۳ ذیقعده ۱۳۶۹ ) آغاز شد . در این سفر ایشان طبق سیره مرضیه خود علاوه بر سیر آفاق و انجام عمل واجب حج ، سیر انفس و ملاقات با بزرگان دین و علما نیز می کردند . و طبق دستور جناب صالحعلیشاه موفق به سه روز اعتکاف در مسجد الحرام شدند . پس از انجام مناسک حج و زیارت روضه نبوی و قبور متبرکه بقیع و سایر مقابر ، به سوریه و لبنان و مصر و اردن و فلسطین رفتند و پس از تشرف به بیت المقدس و سایر اماکن مقدسه و ملاقات با علما و بزرگان به سوی عراق حرکت کردند . در عراق موفق به زیارت عتبات مقدسه و ملاقات با مراجع تقلید ، آیت الله حاج شیخ عبدالکریم زنجانی ، آیت الله آل کاشف الغطاء ، آیت الله آقا سید محمود شاهرودی و آیت الله میرزا عبدالهادی شیرازی شدند .
در نجف اشرف طی اجازه نامه مورخه ۱۴ جمادی الثانی ۱۳۷۰ پس از امتحان و پرسش بعضی مسائل غامض فقهی و اصولی از طرف آیت الله آل کاشف الغطاء موفق به اخذ درجه اجتهاد شدند .
در بازگشت به ایران هم در قم آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی به ملاقات ایشان آمدند و ایشان نیز به بازدید معظم له رفتند و از کتابخانه بزرگشان دیدن کردند . سپس به ملاقات علمای اعلام آیت الله فیض ، آیت الله صدر اصفهانی و آیت الله خوانساری رفتند و مورد لطف ایشان قرار گرفتند . این سفر در ۲۵ بهمن ۱۳۲۹ ( ۷ جمادی الاولی ۱۳۷۰ ) با بازگشت به بیدخت ختم شد .

پس از آن جناب صالحعیشاه با مشاهده کمالات صوری و معنوی ایشان برخی از امور و وظایف فقری از جمله پاسخ به بعضی مراسلات را بتدریج به ایشان محول نمودند .

در اسفند سال ۱۳۳۲ ( رجب ۱۳۷۳ ) عوارض پروستات در جناب صالحعلیشاه پیدا شده و شدت یافت ، که برای مداوا ابتدا به تربت حیدریه و سپس به سفارش پزشکان به تهران رفتند . در تهران نیز پزشکان و دوستان اصرار کردند که برای معالجه به خارج مسافرت کنند ، ولی راضی نمی شدند . ولی بالاخره در ۲۶ فروردین ۱۳۳۳ ( ۱۱ شعبان ۱۳۷۳ ) به طرف ژنو حرکت کردند . (۹) در این سفر جناب رضاعلیشاه به خواهش خود در همان بیمارستان محل معالجه جناب صالحعلیشاه سکونت داشتند . در این مدت که به دلیل مدت معالجه طولانی شد ، به دستور جناب صالحعلیشاه بازدیدهای مذهبی را انجام می دادند . مثل بازدید از وان نوتن کنسول هلند که از روسای سلسله چشتیه و برای عیادت ایشان آمده بود ، یا شیخ مصطفی رئیس سلسله شاذلیه در پاریس که اظهار طلب نیز می کرد . این سفر پس از سه ماه در ۱۳ تیر ۱۳۳۳ ( ۳ ذیقعده ۱۳۷۳ ) با مراجعت به تهران به پایان رسید .
به دلیل اشتیاق جناب صالحعلیشاه به زیارت عتبات عالیات ، پس از چند ماه توفق در خدمت ایشان برای زیارت عتبات حرکت کرده و پس از آن سفر را به سوی سوریه و لبنان ادامه دادند و به ایران بازگشتند .
در ۲۲ شهریور ۱۳۳۶ ( ۱۸ صفر ۱۳۷۷ ) ایشان در پی خواهش های مکرر آقای حاج ابوالفضل حاذقی از برادران ایمانی که نماینده فرهنگی ایران در افغانستان بود ، عازم افغانستان و سپس پاکستان شدند و قصد هندوستان نیز داشتند ولی میسر نشد و در ۱۹ آبان ۱۳۳۶ ( ۱۷ ربیع الثانی ۱۳۷۷ ) به ایران مراجعت کردند . (۱۰)
در ۱۳۳۹ ( ۱۳۸۰ قمری ) جناب صالحعلیشاه برای انجام عمره مفرده عازم مکه شدند و ایشان همراه چند نفر دیگر از فقرای نزدیک در خدمت وی بودند . در آنجا با آقای شیخ العراقین بیات و آقای حاج میرزا عبدالله سعید تهرانی که از علمای مهم و معروف بودند ، ملاقات کردند . در ۲۷ رجب نیز در مدینه با آقای حاج شیخ بهاء الدین نوری از علمای جلیل تهران ملاقات کردند . پس از آن به اردن و از اردن به عتبات مشرف شدند . در کاظمین آیت الله آقای شیخ محمد خالصی به دیدن ایشان آمده بسیار محبت کردند و جناب صالحعلیشاه نیز به اتفاق جناب رضاعلیشاه به بازدید معظم له رفتند . در نجف هم با آیت الله سید محسن حکیم و آیت الله حاج سید ابوالقاسم خوئی ملاقات کرده مورد احترام قرار گرفتند .
در سال ۱۳۴۲ ( ۱۳۸۲ قمری ) نیز با اجازه جناب صالحعلیشاه به مکه معظمه برای حج تمتع مشرف شدند و پس از زیارت روضه نبوی و ائمه اطهار (ع) بقیع و حرم حضرت زینت (س) در دمشق و رفتن به اردن و بیروت ، در محرم ۱۳۸۳ به تهران مراجعت کردند .
همچنین در سفر اردیبهشت ۱۳۴۴ ( محرم ۱۳۸۵ ) جناب صالحعلیشاه به زیارت عتبات مقدسه عراق همراه ایشان بوده و در آنجا در مراسم عزاداری خامس آل عبا شرکت کردند .

از اوایل سال ۱۳۴۵ شمسی جناب صالحعلیشاه غالبا کسالت داشتند و وضع جسمانی ایشان رو به ضعف بود و سرانجام در ساعت سه و نیم پس از نیمه شب پنجشنبه ۹ ربیع الثانی ۱۳۸۶ مطابق ۶ مرداد ۱۳۴۵ و برابر ۲۸ ژوئیه ۱۹۶۶ رحلت کردند .
در دومین شب رحلت جناب صالحعلیشاه فرمان جانشینی جناب حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه که در ذیقعده ۱۳۷۹ نوشته شده بود ، خوانده شد و ایشان عهده دار مسند ارشاد و قطبیت سلسله نعمت اللهی سلطانعلیشاهی شدند .

سکونت در تهران :

جنابش در ۱۸ اسفند ۱۳۵۷ بر اثر شدت بیماری قلبی که از مدت ها قبل ایشان را رنج می داد ، ابتدا به طرف مشهد حرکت کرده و بعد از چند روز عازم تهران شدند و چند ماه در تهران سکونت کردند . در این مدت ضمن معالجه برای ملاقات مراجع تقلید و حضرات آیات عظام به قم مشرف شدند و با امام خمینی نیز دیدار کردند . در آن ملاقات مذاکراتی درباره انقلاب انجام شد و حضرت امام اظهار لطف و تایید کامل نسبت به معظم له و طریقه ایشان نمودند . در ادامه معالجات در ۲۸ مهر ۱۳۵۸ به اروپا تشریف بردند . (۱۱) و در انتهای سفر نیز موفق به زیارت خانه خدا شدند . سپس از آنجا به منظور دیدار فقرای ساکن هند و قبور متبرکه آنجا (۱۲) و همچنین معالجه به طریق طب سنتی که اعتقاد کامل به آن داشتند ، به هندوستان رفتند و در ۳۰ اسفند ۱۳۵۸ به تهران بازگشتند . این سفر تقریبا پنج ماه به طول کشید .
سکونت ایشان در تهران که در ابتدا قرار بود موقتی باشد ، به موجب مشکلاتی از قبیل بیماری و تشخیص اطبا مبنی بر خطرناک بودن بیماری ایشان و اینکه باید تحت نظارت دائمی اطبا باشند ، و همچنین تقاضاهای مکرر برادران تهرانی و بستگانشان که در تهران سکونت داشتند به استقرار دائمی مبدل شد و قریب ۱۴ سال در غربت از مسکن مالوف خویش بیدخت ، که به دنبال پدر بزرگوار آنجا را آباد کرده و دارالارشاد ایشان بود و مزار سلطانی که همچون پدر بزرگوارشان خود را مفتخر به خدمت در آنجا می دانستند ، به سر بردند و در تهران سکونت گزیدند . ولی در این سال ها نیز تقریبا به همان سنت دیرینه خود در بیدخت رفتار می کردند . به این نحو که ثلث آخر شب را بیدار و به راز و نیاز به درگاه بی نیاز و قرائت قرآن می پرداختند . و سپس صبحانه مختصری میل می کردند و پس از عبادت سحری همه روزه اول وقت در منزل شخصی به ملاقات با اخوان و دوستان و سایر مراجعین و پاسخگویی سوالات و رفع مشکلات و حاجات آنان مشغول بودند .
بعد از ملاقات عمومی روزانه ، اوقات را به مکاتبات و پاسخ نامه های فراوان و گاه دید و بازدید برادان و دوستان و رسیدگی به احوال برادرانی که به علت ناتوانی امکان شرکت در مجالس فقری را نداشتند و یا آشنایانی که مبتلا به کسالت و یا گرفتاری های دیگر شده بودند مصروف داشته و غالبا دستورات لازم برای رسیدگی به احوالشان می دادند و دلجویی می کردند . بعد از ظهر هم اندکی استراحت فرموده به ادامه مکاتبات و دید و بازدید و یا مطالعه و تحقیق علمی می پرداختند .
شب های دوشنبه و جمعه و صبح های جمعه نیز در مجلس فقری واقع در حسینیه حائری و پس از تجدید بنای حسینیه امیرسلیمانی ، در آنجا حضور می یافتند . در مراسم دینی اعم از ایام عزاداری محرم و صفر و ایام شهادت حضرت علی بن ابی طالب (ع) و یا اعیاد دینی و مذاهبی در مجالس منعقده حضور می یافتند و بیاناتی می کردند . شب های جمعه کتاب « صالحیه » تالیف جناب نورعلیشاه را تفسیر می کردند . در سایر مجالس فقری نیز گاه به تناسب بیاناتی می نمودند . صبح های جمعه هم تا قبل از شدت کسالت جسمانی - در دو سال آخر حیات - به حرم مطهر حضرت عبدالعظیم مشرف و سپس به زیارت مقبره متبرکه جناب سعادتعلیشاه و نورعلیشاه گنابادی در صحن امامزاده حمزه (۱۳) حاضر و پس از مجلس روضه خوانی و مناجات برای شرکت در مجلس صبح جمعه عازم می شدند .
در خلال ایام اقامت در تهران بنابر تقاضای فقرای شهرستان ها و خارج از کشور ، سفرهای متعددی کردند و تا اواخر حیات حتی با ضعف کامل جسمانی ، مشکلات سفر را به جان می خریدند تا به خواهش و اشتیاق زیارت برادران ایمانی اجابت کنند .

رحلت :

جناب رضاعلیشاه در چند سال آخر حیات صوری دچار ضعف بنیه شدید گشته و از بیماری های مختلفی که برخی از آنها مزمن شده و از کودکی مبتلا بودند ، رنج می بردند ولی عموما با روی خوش و چهره بشاش با اشخاص روبرو می شدند و حاضر نبودند خواهش پزشکان و دوستان را مبنی بر اینکه مدت زمانی استراحت کرده و با تعطیل کردن رسیدگی به امور فقرا برای استراحت به نقطه ای بروند ، بپذیرند . حتی در اوقاتی که مقارن با موشک باران تهران بود باز هم اصرار دوستان را مبنی بر ترک تهران و سکونت موقتی در جایی امن را نپذیرفتند .
آن بزرگوار در این ایام غالبا کسالت داشتند و دیگر هیچگاه وضع جسمانیشان به حالت سابق بازنگشت . لذا بر اثر تشدید بیماری قلبی یکبار در سال ۱۳۶۹ و بار دیگر در سال ۱۳۷۰ در بیمارستان بستری شدند و غالبا ضعیف و مریض بودند ، ولی به روی خود نمی آوردند و حتی مجبور شدند عصا که هیچگاه دوست نداشتند از آن استفاده کنند ، به دست گیرند . ولی به محض اندکی بهبودی در اجتماع فقرا شرکت کرده و برای دیدن آنان مسافرت می نمودند .
از اواخر سال ۱۳۷۰ و از اوایل ۱۳۷۱ شمسی وضع ایشان چنان شده بود که گویی دیگر تعلقی به حیات مادی ندارند . رفتار و گفتارشان حاکی از رحلت قریب الوقوع ایشان بود و گاه به ایما و اشاره به دیگران نیز خبر می دادند . مثلا پس از ماه مبارک سال ۱۴۱۲ قمری وقتی مسوول وصول فطریه صورت مربوطه را حضورشان تقدیم و عرض کرد بقیه صورت حساب را بعدا تقدیم می کنم ، ایشان فرمودند : « این آخرین فطریه ای است که از شما می گیرم ، از من دیگر گذشت ؛ بعد از من هر که باشد خودش از شما خواهد گرفت . »‌ در صبح آخرین جمعه ای هم که قبل از اتمام سال ۱۳۷۰ به زیارت حضرت عبدالعظیم رفتند در بقعه متبرکه سعادتیه نوریه به حالت خداحافظی خطاب به حاضرین گفتند : در حیات و مماتم به یاد من باشید . سپس فرمودند : بعد از من دیگری است به او رجوع کنید . در مراسم سال نو ۱۳۷۱ شمسی نیز در ضمن بیانات خویش بر اثر ناگواری حوادث پیش آمده در آن سال چند بار تکرار کردند که : « ای سال برنگردی ، صد سال برنگردی . » و سپس این بیت را خواندند : اگر جستم از دست این تیرزن / من و کنج ویرانه و پیرزن
معظم له در روز شنبه دوم خرداد ۱۳۷۱ برابر ۲۰ ذیقعده ۱۴۱۲ همراه با چند تن از اعضای خانواده و دوستان به قصد خداحافظی ابدی از عده ای از فقرای داخل و خارج از کشور عازم دوبی شدند و پس از حدود ده روز توقف به شیراز رفتند و از طریق اصفهان و قم در ۲۴ خرداد به تهران بازگشتند . در این سفر نیز با کنایه و اشاره از دوستان خویش خداحافظی کردند ، از جمله به یکی از آقایان اطبای متخصص که از دوستان قدیمی ایشان بود ، فرمودند : « ما باید برویم و برای همیشه خداحافظ . » در بازگشت از این سفر حالت قطع علاقه به حیات صوری در ایشان بیش از پیش شد ، به نحوی که دیگر کاملا در گفتار و کردارشان واضح بود . کمتر سخن می گفتند و بیشتر متمایل به سکوت بودند و در خلوت به سر می بردند و توجهی به آنچه در اطرافشان می گذشت نداشتند .
در این اوقات در خاتمه مراسم عزاداری ایام محرم به حسینیه تشریف آوردند و ضمن یکی سخنرانی پانزده دقیقه ای با تشکر از خدمه و آقایان وعاظ از آنان خداحافظی کردند . در روز اربعین نیز که مراسم عزاداری در خانه شخصی ایشان برگزار شد ، ساکت و بسیار ضعیف بودند ، غالبا به نقطه ای خیره می شدند ، گویی اصلا توجهی به امور پیرامون خود ندارند و با حرکات چشم و تکان دادن سر با حاضرین مواجه می شدند . به نحوی که واعظ محترم مجلس در انتهای روضه اظهار داشت که تا کنون ایشان را چنین بدحال ندیده است . و همگی از رفتار عجیبشان متحیر بودند . گویی در دنیا نیستند و مشتاق اند که هرچه زودتر پرواز به کوی دوست کنند .
وضع ناگوار ایشان به همین ترتیب وخیم تر می شد تا اینکه در بعد از ظهر روز پنجشنبه ۵ شهریور ۱۳۷۱ بر اثر وخامت احوال ، آن بزرگوار را در بیمارستان بستری کرده و پس از معایناتی به بخش مراقبت های ویژه قلبی منتقل نمودند . در حالی که دفعات قبل برای رفتن به بیمارستان مخالفت می کردند ، این بار بالاخره تسلیم پزشکان شدند . بستری شدن ایشان در بیمارستان حدود سیزده روز طول کشید .
در دو روز آخر بیمارستان ، ایشان از انجام معالجات پزشکی سرباز می زدند و می گفتند لزومی ندارد ، ما رفتنی هستیم . بدین ترتیب جناب رضاعلیشاه در سحرگاه روز ۱۸ شهریور ۱۳۷۱ مطابق ۱۱ ربیع الاول ۱۴۱۳ و برابر ۹ سپتامبر ۱۹۹۲ پس از خواندن نماز صبح در حدود ساعت شش و پانزده دقیقه دعوت حق را لبیک گفتند .
بعد از ظهر همان روز جناب محبوبعلیشاه با همراهان به سوی بیدخت گناباد حرکت کردند . بدن ایشان پس از دادن طواف گرد حرم مطهر رضوی (ع) در مشهد ، بنا به وصیت خودشان در مزار سلطانی بیدخت طی مراسم تشییع باشکوهی در کنار جناب سلطانعلیشاه و صالحعیشاه دفن شد . (۱۳)

آثار علمی :

آثار علمی جناب رضاعلیشاه موضوع های مختلفی از عرفان تا تاریخ و جغرافیا و سفرنامه را دربرمی گیرد . درباره بعضی از این موضوع ها ، مثل فلسفه فلوطین یا اعلامیه حقوق بشر ، آثار ایشان جزو اولین کتاب های نوشته شده است . مجموعه کتاب ها و رساله های ایشان اعم از منتشر شده و منتشر نشده به شرح ذیل است :

۱. تجلی حقیقت در اسرار فاجعه کربلا .
۲. افیون و اثرات آن ، ضمیمه کتاب « ذوالفقار » جناب نورعلیشاه .
۳. خواب مغناطیسی ، پیوست رساله « تنبیه النائمین » جناب سلطانعلیشاه .
۴. شرح حال خواجه عبدالله انصاری ، مقدمه رسائل وی .
۵. فلسفه فلوطین : رئیس افلاطونیان اخیر .
۶. نیاز تجلی : ترجمه دعای ابوحمزه ثمالی و شرح حال وی .
۷. نابغه علم و عرفان در قرن چهاردهم : شرح حال جناب سلطانعلیشاه .
۸. رساله رفع شبهات .
۹. خاطرات سفر حج .
۱۰. رهنمای سعادت : ترجمه بخش هایی از تفسیر « بیان السعاده » جناب سلطانعلیشاه .
۱۱. نظریه مذهبی به اعلامیه حقوق بشر .
۱۲. از گناباد به ژنو : سفرنامه .
۱۳. تاریخ و جغرافیای گناباد .
۱۴. یادداشت های سفر به ممالک عربی .
۱۵. گردش افغانستان و پاکستان .
۱۶. قرآن مجید و سه داستان اسرارآمیز عرفانی : شرح و تفسیر داستان اصحاب کهف ، موسی و خصر ، ذوالقرنین ؛ از کتاب « بیان السعاده » .
۱۷. ده سخنرانی .
۱۸. رساله التاریخ المختصر فی احوال المعصومین الاربعه عشر (ع) .
۱۹. سه گوهر تابناک از دریای پرفیض کلام الهی : شرح و تفسیر آیه الکرسی ، آیات خواتیم سوره بقره ، آیه نور ؛ از کتاب « بیان السعاده » .
۲۰. فلسفه ابن رشد و ترجمه کتاب « الکشف عن مناهج الادله » ( چاپ نشده ) .
۲۱. سیر تکاملی و حرکت جوهریه ( چاپ نشده ) .
۲۲. سفرنامه اول به هند ( چاپ نشده ) .
۲۳. سفرنامه دوم به هند ( چاپ نشده ) .

مقالات و سخنرانی ها :

به هنگام تحصیل در تهران و سپس در ایام فراغت از تحصیل در گناباد به تناسب موضوعات علمی مطروحه یا مسائل دینی و اجتماعی روز مقالاتی نوشته یا سخنرانی هایی در دانشگاه و سایر محافل علمی ایراد کرده اند که بعضا به صورت مقالاتی موجود است . عناوینی که ذیلا معرفی می شود ، قسمت اعظم این آثار است :

۱. مبعث حضرت رسول (ص) ؛ ۲. پیغمبر بزرگوار اسلام ؛ ۳. پیرامون کتاب « محمد پیغمبری که باید از نو شناخت » ؛ ۴. تولد حضرت مولی (ع) ؛ ۵. نابغه اسلام ؛ ۶. یک شخصیت مهم از پیشوایان تشیع ؛ ۷. تولد حضرت قائم (عج) ؛ ۸. شرح حال شیخ عطار ؛ ۹. نکاتی چند درباره مولانا جلال الدین محمد بلخی ؛ ۱۰. شهادت جناب سلطانعلیشاه ؛ ۱۱. رحلت جناب نورعلیشاه گنابادی ؛ ۱۲. مقاله درباره جناب صالحعلیشاه ؛ ۱۳. زندگی جاوید : در رحلت حاج شیخ عبدالله حائری رحمتعلیشاه ؛ ۱۴. ما التصوف ؟ ؛ ۱۵. ما یقول الصوفیه ؟ ؛ ۱۶. تصوف ؛ ۱۷. موضوع تصوف ؛ ۱۸. طریقه نعمه اللهیه ؛ ۱۹. سلسله فقرای نعمت اللهی گنابادی ؛ ۲۰. وحدت وجود ؛ ۲۱. معاد جسمانی ؛ ۲۲. جنبش های مذهبی ؛ ۲۳. نکات جزئیه بین الشیعه و اهل السنه ؛ ۲۴. شیعه و ایران و ممالک عربی سعودی ؛ ۲۵. عاشورای رضوی ؛ ۲۶. رویت هلال ؛ ۲۷. جواب سوالات و رفع شبهات ؛ ۲۸. درباره شعر مرحوم حاج میرزا حسن معروف به صفیعلیشاه ؛ ۲۹. درباره دوازده تعلیم عبدالبهاء ؛ ۳۰. نامه به احمد کسروی ؛ ۳۱. ظهور فلسفه و علم ؛ ۳۲. فلسفه داروین و خداشناسی ؛ ۳۳. شرح حال محمد زکریای رازی ؛ ۳۴. افیون و اثرات آن ؛ ۳۵. زیان های افیون ؛ ۳۶. وجدان اخلاقی ؛ ۳۷. تربیت نظری و عملی ؛ ۳۸. همه مقصریم ؛ ۳۹. قانون و حقوق ؛ ۴۰. قانون و احترام آن ؛ ۴۱. قانون عفت ؛ ۴۲. فوائد اجتماعی نظام وظیفه ؛ ۴۳. سازمان دانشکده معقول و منقول ؛ ۴۴. اعلامیه حقوق بشر ؛ ۴۵. خرد و تمدن .

پاورقی :

(۱) رساله عربی « التاریخ المختصر فی احوال المعصومین الاربعه عشر » را در همین ایام تالیف کرده اند .
(۲) تعدادی از این مکاتبات در کتاب « نامه های صالح » آمده است .
(۳) اولین کتاب مستقل خود به نام « تجلی حقیقت در اسرار فاجعه کربلا » را در همین ایام تالیف کردند .
(۴) شیخ محمد حکیم خراسانی گنابادی ، وفات ۱۳۵۵ قمری : از شاگردان معروف و برگزیده جهانگیرخان قشقائی ، که در زهد و تقوی مشهور و حوزه درس معقول او مرکز استفاده فضلا و دانشمندان عصر بود و از جمله شاگردان ایشان مرحوم استاد همایی است .
(۵) آقا شیخ اسدالله ایزدگشسب ( درویش ناصرعلی ) ، از مشایخ سلسله و از شارحان معروف « فصوص » .
(۶) یکی از نکاتی که در آثار جناب رضاعلیشاه مشهود است تحقیق ایشان در فرهنگ غربی و آراء و نظریات علمی غرب و نقد و بررسی و استناد به عقاید آنان است .
(۷) کتاب « یادداشت های سفر به ممالک عربی » تالیف جناب رضاعلیشاه ، در شرح این سفر است .
(۸) کتاب « خاطرات سفر حج » تالیف جناب رضاعلیشاه ، در شرح این سفر است .
(۹) کتاب « از گناباد به ژنو » تالیف جناب رضاعلیشاه ، در شرح این سفر است .
(۱۰) کتاب « گردش افغانستان و پاکستان » تالیف جناب رضاعلیشاه ، در شرح این سفر است .
(۱۱) در حین این سفر در شب عاشورای ۱۴۰۰ قمری حسینیه امیرسلیمانی تهران به نحو مشکوکی طعمه آتش شده با خاک یکسان گردید . جناب رضاعلیشاه هیچگونه وفقه ای در انجام مراسم عزاداری حسینی را جایز ندانسته و دستور دادند در ساختمان کنار حسینیه مذکور ( ستاد معراج شهداء ) مراسم ادامه یابد .
(۱۲) منظور قبور اقطاب سلسله نعمت اللهی در حیدرآباد دکن است . برای اطلاع بیشتر به کتاب « رهبران طریقت و عرفان » مراجعه شود .
(۱۳) این بقعه در جریان اجرای طرح جدی حضرت عبدالعظیم در شهر ری تخریب شد .
(۱۴) یکی از فقرای گناباد نقل کرده است که ایشان در آن سال به وی گفته بودند : « در شهریور به بیدخت می آیم و برنمی گردم . »
همچنین شخص دیگری نقل می کند که از ایشان درخواست کرده بود مدتی برای خدمت کردن نزد ایشان برود . ولی ایشان گفته بودند به جای این کار حوض کوثر را تمیز کند . جایی که بعدا پیکر ایشان را در آن غسل دادند .

منبع :

۱. خورشید تابنده / حاج علی تابنده محبوبعلیشاه .-- تهران : حقیقت / بخش شرح احوال
۲. عرفان ایران ( مجموعه مقالات ) شماره ۱۶ / یادنامه

فهرست مقالات

عارفان - اقطاب : تابنده ، علی ( محبوبعلیشاه ) ، ۱۳۲۴ - ۱۳۷۵

حاج علی تابنده محبوبعلیشاه ، قطب سی و هشتم سلسله نعمت اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی ، فرزند جناب حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه . در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۲۴ برابر با ۷ ذی الحجه الحرام ۱۳۶۴ قمری در تهران متولد گردید . دوران کودکی را در تهران و بیدخت گناباد ، زیر نظر پدر و جد بزرگوارش جناب حاج شیخ محمد حسن صالحعلیشاه به سر برد . مقدمات علوم دینی و ادبی و سال های اول مدرسه را در آنجا نزد پدر بزرگوار و اساتید محلی فرا گرفت . سپس به اشاره پدر برای ادامه تحصیل به تهران آمد . تحصیلات متوسطه را در رشته ادبی در دبیرستان دارالفنون به پایان برده و در خرداد ۱۳۴۲ فارغ التحصیل گردید . در تمام مدت تحصیل مستقیما و غیرمستقیم تحت مراقبت و تربیت پدر بزرگوارش بود . در این ایام کرارا به موطن عزیز خود بیدخت مسافرت می کرد .
به مرور درد طلب الهی و راه یابی به طریق حقیقت در جانشان افزون می گشت تا اینکه در روز یکشنبه ۱۵ ربیع الثانی ۱۳۸۴ قمری برابر اول شهریور ۱۳۴۳ به دست جناب صالحعلیشاه و به دلالت پدرگرامی و شیخ بزرگوار آقای سید هبه الله جذبی ( ثابتعلی ) مشرف به فقر و ایمان شد .
تحصیلات عالی را در دانشگاه مشهد و دانشکده ادبیات دانشگاه تهران به پایان برده و در تیرماه ۱۳۴۸ شمسی موفق به اخذ درجه لیسانس در رشته زبان و ادبیات فارسی گردید . در این ایام برای تامین کمک هزینه تحصیل ، در دبیرستان های تهران تدریس می کرد . پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه نیز در سال ۱۳۵۱ شمسی به دستور پدرشان برای امرار معاش از دسترنج خود وارد شرکت نفت گردیده و تا سال ۱۳۶۸ که برای قبول وظایف محوله فقری به درخواست خود بازنشسته شد ، در همانجا اشتغال داشت .
پس از رحلت جناب صالحعلیشاه در ششم مرداد سال ۱۳۴۵ ، مورد عنایت و توجهات خاص جانشین ایشان ، جناب رضاعلیشاه قرار گرفت . به دستور ایشان مامور به تحصیل علوم دینی و اخذ دستورات سلوکی و ریاضات شرعی نزد آقای حاج سید هبه الله جذبی ثابتعلی شد که ابتدا متفرقا و سپس بطور منظم از سال ۱۳۵۸ تا هنگام درگذشت جناب آقای جذبی در سال ۱۳۶۴ این مهم ادامه یافت .
در تاریخ ۱۵ شعبان ۱۴۰۱ قمری برابر ۲۸ خرداد ۱۳۶۰ موفق به اخذ اجازه امامت جماعت فقرا و چهار سال بعد در شب قدر ۲۱ رمضان ۱۴۰۵ قمری برابر ۲۰ خرداد ۱۳۶۴ فرمان دستگیری طالبان و راهنمایی جویندگان راه برای ایشان با لقب « محبوبعلی » از طرف جناب رضاعلیشاه صادر شد .
ایشان از سال ۱۳۵۸ شمسی که جناب رضاعلیشاه در تهران ساکن شده بودند ، درک فیض حضورشان می کردند و در سفر و حضر غالبا در خدمتشان بودند .
در اوایل سال ۱۳۴۵ شمسی موفق به تشرف به خانه خدا و انجام حج تمتع گردیدند . در سال ۱۳۵۱ نیز در خدمت والد معظم و در سال ۱۳۵۳ همراه با والده مکرمه توفیق زیارت خانه خدا و عمره مفرده یافتند و در همین سفر به سیر آفاق به کشورهای سوریه و مصر و لبنان نیز مسافرت کردند . همچنین در سال ۱۳۵۵ شمسی در خدمت جناب رضاعلیشاه به زیارت عتبات عالیات مشرف شده و با مراجع بزرگ شیعه ملاقات کردند .
جناب رضاعلیشاه چندی مترصد بودند که فرمان جانشینی خود در طریقت را برای ایشان مرقوم نمایند ولی به دلایلی در این کار درنگ می کردند تا اینکه بالاخره در عید غدیر سال ۱۴۰۶ قمری برابر ۲ شهریور ۱۳۶۵ فرمان جانشینی ایشان را مرقوم کرده و به تناسب اوضاع چند بار دیگر هم در زمان های مختلف کتبا بر این فرمان تاکید نمودند .
وقتی جناب رضاعلیشاه در ۱۱ ربیع الاول ۱۴۱۳ قمری برابر ۱۸ شهریور ۱۳۷۱ رحلت کردند ، ایشان بنا به نص صریح و با قلبی اندوهگین و چشمی خونبار بر مسند ارشاد طریقه نعمت اللهی گنابادی نشسته و به تکلیف معهود فقری خود اقدام نمودند .
آن بزرگوار بسیار خلیق و مهربان بوده و با فقرا با نهایت ملاطفت و خدمت و با خویشاوندان به مهر و ادب و با دشمنان به مدارا و با عموم به حسن سلوک رفتار می کردند . با اینکه ایام ارشادشان بسیار کوتاه بود ولی در همین مدت قلیل محبوب دل های همه از دوست و بیگانه شده بودند . حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه درباره شان می گویند : « ... مصداق بارز این مصراع شعر حافظ بودند : خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود . دوران رهبری عرفانی ایشان چهار سال و چند ماه بود ولی در همین دوران کوتاه در دل های ارادتمندان آنچنان جای گرفته است که مشکل برود . » (۱)
آنچنان دل در گرو دلدار داشت که بدن خاکی تحمل روح ملکوتی ایشان را نمی کرد و بی صبرانه منتظر بود که به وصال برسد . کرارا به نزدیکان گفته بودند که ایام من کوتاه است ، و از این جهت خود را به جد اعلای خویش جناب نورعلیشاه گنابادی تشبیه می کردند . و عبارت « ناگهان بانگی برآمد ، خواجه رفت » را متذکر می شدند . رحلت جناب رضاعلیشاه جراحت عمیقی بر قلب مهربان ایشان وارد کرده بود که با هیچ مرهمی درمان نمی شد .
با همه شدت حال محبت به حضرت محبوب و غلبه حال جذبه بر سلوک ، از توجه به آداب شریعت مطهره و رسیدگی به احوال فقرا غفلت نمی کردند و به وصیت پدر بزرگوار اعتلای لوای فقر را قلبا و ظاهرا طالب بودند . در مجالس فقری عموما متذکر دستورات شریعتی و طریقتی شده و همگان را دعوت به جمع احکام شریعت و آداب طریقت می کردند و بدین منظور چندین تذکاریه منتشر کردند .
با وجود وقت کم به مطالعه و تحقیق علاقه داشته و آثاری نیز تالیف و تدوین نموده بودند که اهم آنان عبارت اند از :
خورشید تابنده در شرح احوال و آثار جناب رضاعلیشاه ، رساله حضور قلب ، ظهور العشق الاعلی و عهد الهی در شرح عرفانی فاجعه کربلا ، رساله جبر و تفویض . مکتوباتی نیز از ایشان باقی مانده که حاکی از احاطه علمی آنجناب است .
آنجناب که دوران حیات ظاهری خود را کوتاه می دیدند و بر علو مراتب ظاهری و باطنی عموی بزرگوار خویش جناب حاج دکتر نورعلی تابنده که سمت مشاورت پدر بزرگوار و خود ایشان را داشتند ، واقف بودند ، در همان روز رحلت حضرت آقای رضاعلیشاه یعنی در ۱۸ شهریور ۱۳۷۱ اجازه اقامه نماز جماعت در مجالس فقری و سپس در ۹ ربیع الثانی سال ۱۴۱۳ قمری برابر ۱۵ مهر ۱۳۷۱ مصادف با سالگرد رحلت جناب صالحعلیشاه اجازه دستگیری و تلقین ذکر و فکر را برای ایشان با لقب « مجذوبعلی » مرقوم نمودند و سرانجام در ۲۲ ربیع الثانی ۱۴۱۳ قمری برابر ۲۸ مهر ۱۳۷۱ مصادف با چهلمین روز رحلت جناب رضاعلیشاه ، ایشان را به وصایت و جانشینی خویش تعیین کردند .
چهار سال سپری شد و روز به روز درد فراق و شوق وصالش افزونی می یافت و در ماه های آخر شدت گرفت . در اوایل زمستان سال ۱۳۷۵ به سبب کسالت های عارضه و همچنین تقاضاهای مکرر فقرای خارج ، به کشور آلمان مسافرت کردند و بلافاصله بستری شده و مورد عمل جراجی و مراقبت های پزشکی قرار گرفتند . این سفر سه هفته به طول انجامید و در آنجا در جلسه آخر فقری با لحن عجیبی از همه فقرای مقیم خداحافظی کردند . در تهران نیز در صبح جمعه قبل از شروع ماه مبارک رمضان ، خطاب به فقرا فرموده بودند که این آخرین جمعه ای است که من به حسینیه می آیم . حاضرین این سخن را حمل بر شروع ماه رمضان و تعطیلی موقت مجلس صبح های جمعه تصور می کردند ؛ ولی مراد ایشان خبر رحلت قریب الوقوع خویش بود . چند هفته قبل از رحلت نیز - همانند جد امجدشان جناب نورعلیشاه گنابادی - چند تلگراف برای آقایان مشایخ سلسله مرقوم کرده در داخل پاکت دربسته و مهر شده قرار داده و نزد یکی از فقرا به امانت گذارده بودند تا پس از رحلتشان مخابره شود . در این تلگراف ها خبر از ترک عالم فانی داده و جانشین خود را جناب مجذوبعلیشاه معرفی کرده و دستور متابعت از ایشان داده بودند .
از ابتدای ماه رمضان وضعیت جسمانی ایشان رو به ضعف می رفت و روز قبل از رحلت می فرمودند که چند شب است که نمی خوابم ؛ با این همه و با وجود کسالت زیاد فریضه روزه را ترک نکردند . در سحر روز پنجشنبه ۶ رمضان تلفنی با عمه مکرمه خود در بیدخت تماس گرفته و اشاره به آمدن خود کرده بودند . در این چند روز حالت مهمانی را داشتند که به ضیافتی فراخوانده شده و منتظر رفتن است . تا اینکه در صبح پنجشنبه ۶ رمضان ۱۴۱۷ قمری برابر ۲۷ دی ۱۳۷۵ به عارضه ایست قلبی (۲) از قید و زحمت تن جسمانی رهایی یافته وروح مقدسش به وصال محبوب رسید .
فردای آن روز پیکر مطهر ایشان در میان انبوه عزاداران از تهران تشییع شد و در مراسم باشکوه تر عزاداری ، در مزار سلطانی بیدخت مجاور قبر مطهر پدر و اجداد بزرگوارش به خاک سپرده شدند .

پاورقی ها :
(۱) ظهور العشق الاعلی و عهد الهی / تالیف جناب حاج علی تابنده .-- تهران : ‌حقیقت ، ۱۳۸۰ / ص ۵ – مقدمه
(۲) برخی رحلت نابهنگام ایشان را با ماجرای قتل های زنجیره ای سعید امامی مرتبط دانسته اند .

منبع : عرفان ایران ( مجموعه مقالات ) (۱۴) / گردآوری و تدوین مصطفی آزمایش .-- تهران : حقیقت ، ۱۳۸۱ / برگرفته از مقاله « مختصری از شرح احوال جناب حاج علی تابنده محبوبعلیشاه »

فهرست مقالات

عارفان - اقطاب : نورعلیشاه ثانی ، علی بن سلطانمحمد ، ۱۲۸۴ – ۱۳۳۷ ق

جناب حاج ملا علی نورعلیشاه ثانی قطب سی و پنجم سلسله نعمت اللهی سلطانعلیشاهی گنابادی .
فرزند جناب حاج ملا سلطانمحمد گنابادی ملقب به سلطانعلیشاه و صبیه مرحوم حاج ملاعلی بیدختی (۱) . خانواده ایشان از قدیم به جهت زهد و عفت و علمی که داشتند نزد مردم گناباد محبوب و ارجمند بودند چنانکه مادر جناب نورعلیشاه از زاهده ها و نیکان مشهور زمان خود بود .
در ۱۷ ربیع الثانی ۱۲۸۴ قمری در بیدخت متولد شد . مادر خود را در دو سالگی از دست داد . از نوجوانی مشغول خواندن و نوشتن شد . چون دارای هوش سرشاری بود در دروس از همدرسان سبقت گرفته و خیلی زود به پیشرفت های شایانی نایل آمد . فنون ادبی و منطق ، علم اصول و فقه و کلام و حکمت و طب ( نزد پدر ) ، و سایر علوم مانند هیئت و نجوم و حساب و هندسه را نیز در مدت کوتاهی فراگرفت ، بطوری که در هفده هجده سالگی در بیشتر این علوم ماهر بود . در شانزده سالگی به قصد تکمیل تحصیلات به مشهد رفت . در آنجا برای تحقیق و تفحص در امور دینی تصمیم به سیاحت گرفت و بدون اجازه پدر به طرف ترکستان حرکت کرد . سپس به افغانستان و کشمیر و هندوستان و حجاز و عراق عرب و دیگر کشورهای اسلامی مسافرت نمود و در همه جا با بزرگان و کسانی که دعوی پیشوایی دینی داشتند معاشرت و مذاکره کرده و با هر فرقه و طایفه ارتباط پیدا نمود و با ادعاهای آنها آشنا شد .
در تمام مدت مسافرت فقط دو نامه یکی از بخارا و دیگری از کشمیر به پدر نوشت و بیش از آن از حال خود خبر نداد . حتی در سال ۱۳۰۵ قمری که بطور اتفاقی همزمان با پدرش به مکه مشرف شده بود ، با آنکه پدر را دید و شناخت ولی چون تحقیق او کامل نشده بود در مقابل مقصد عالی و هدف بزرگ خود جلوی احساسات خانوادگی را گرفته و احساسات دینی بر آن غلبه یافت .
تا آنکه پس از تمام شدن تحقیقات و گردش تمام ممالک اسلامی ، در سال ۱۳۰۶ قمری در کربلای معلی موقع تشرف در حرم مطهر حضرت سیدالشهداء (ع) ، انقلاب حالی برای او رخ داده و اینطور درک کرد که باید به گناباد برگردد ؛ بنابراین به سوی گناباد حرکت کرد و در اوایل ۱۳۰۷ قمری وارد گناباد شده نزد پدر رفت و مورد لطف وی قرار گرفت . این سفر ۷ سال بطول کشید . ایشان در این مدت علاوه بر تحقیقات مذهبی در تمام علوم متداول زمان مهارت یافت و علوم شرعی و عقلی و فنون غریبه را مطابق دانش روزگار خود آموخت .
پس از آن در گناباد ازدواج کرد و برخلاف سابق نسبت به پدر بسیار متواضع و فروتن بود . هر روز در مجلس درس پدر شرکت می کرد و خودش هم صبح ها تدریس می نمود . همچنین به دستور پدر به ریاضاتی مشغول بود . سرانجام در ماه رمضان ۱۳۱۴ قمری از طرف پدر اجازه دستگیری و راهنمایی با لقب « نورعلیشاه » به ایشان داده شد .
در سال ۱۳۱۸ قمری به احتیاط اینکه شاید سفر اول بدون اجازه پدر بوده ، مجددا به قصد حج به مکه معظمه مشرف گردید و در بین راه در تمام شهرها مورد استقبال و تکریم شایان قرار گرفت .
در سال ۱۳۲۷ قمری که جناب سلطانعلیشاه را در شب ۲۶ ربیع الاول هنگام سحر شهید کردند ، به جای ایشان پیشوای سلسله فقرای نعمت اللهیه شده و فقرا از همه جا رو به او آوردند . ولی دشمنان که جناب سلطانعلیشاه را به قتل رسانده بودند درصدد از بین بردن ایشان نیز برآمدند و هر روز به شکلی به اذیت و آزار می پرداختند . چنانکه سالارخان بلوچ را - که از یاغیان و هرج و مرج طلبان خراسان بود و جمع زیادی از جمله حجه الاسلام آقای صدرالعلماء تربتی را به قتل رسانده بود - تطمیع کردند که ایشان را از بین ببرد . او به این قصد به گناباد آمد و موقعی که جناب نورعلیشاه به دیدن او رفت دستور داد ایشان را توقیف کرده و منزل ایشان و اقوامشان را غارت کنند . سالارخان پس از چهل روز توقیف جناب نورعلیشاه خواست وی را از راه جنگل به تربت و مشهد ببرد ولی بر اثر تلگراف های متوالی که از تهران و مشهد می شد ناچار ایشان را آزاد نمود .
جناب نورعلیشاه پس از مدتی برای خواباندن فتنه و فساد به تهران رفته پس از چند ماهی در اواخر سال ۱۳۲۸ قمری به گناباد بازگشتند . ولی باز هم از شر دشمنان خلاصی نداشتند . در زمان جنگ جهانی اول به روس ها خبر دادند که ایشان با آلمان ها ارتباط دارند ، « در صورتی که بزرگان این سلسله در هیچ موقع و به هیچ وجه در امور سیاسی دخالت ننموده و با هیچ حزب و جمعیتی بحمدالله بستگی نداشته و ندارند ، ولی دشمنان از هیچ تهمتی فروگذار ننموده و اکنون هم تا بتوانند از هیچ تهمت و افتراء و دروغی حتی آنچه که توحش و بی دینی و لامذهبی خود تهمت زننده را ثابت می کند مضایقه ندارند و تعقل هم نمی کنند که مدعیان دین نباید تهمت و افتراء بر کسی ببندند . «
با این خبر روس ها یک عده سالدات را در ماه رمضان ۱۳۳۳ قمری فرستادند و ایشان را در اول افطار دستگیر کرده و با خود به تربت بردند . در آنجا کنسول روس پس از ملاقات با ایشان و تحقیق فهمید که آنچه بدیشان نسبت داده شده دروغ است و فورا به مشهد و پتروگراد ( پطرزبورگ ) گزارش داد و درخواست آزادی ایشان را نمود . پس از آزادی جناب نورعلیشاه با خواهش کنسول چند روز با نهایت احترام در تربت ماندند و همه اعیان با ایشان ملاقات کردند . خود کنسول هم هر روز به ملاقات ایشان رفته و سوالات مذهبی می نمود . سرانجام ایشان پس از چند روز با نهایت احترام از تربت حرکت نموده و در میان استقبال اهالی وارد گناباد گردیدند .
ولی باز هم دشمنان دست برنداشته و چندین مرتبه درصدد اذیت و آزار بلکه قتل آنجناب برآمدند . تا آنکه در سال ۱۳۳۶ قمری خبر رسید که دشمنان گردآمده و تصمیم گرفته اند به بیدخت حمله کنند و از هرگونه اذیت و آزاری فروگذار ننمایند . به همین دلیل آنجناب بناچار شبانه و مخفیانه به طرف تهران حرکت کردند و فرزند خود جناب آقای حاج شیخ محمد حسن صالحعلیشاه را به نیابت خود در گناباد گذاشتند . در نتیجه چون دشمنان از حرکت او آگاه شدند از تصمیم خود موقتا صرف نظر نمودند . جنابش از راه کاشمر و سبزوار به تهران رفتند و چندی در تهران زیستند . سپس سفری به اراک و همدان نمودند و پس از مراجعت از آنجا به خواهش دوستان کاشان بدانجا رفتند . در آنجا ماشاء الله خان پسر نایب حسین که تقاضاهایی داشت و مورد قبول ایشان واقع نشد ایشان را مسموم نمود . جناب نورعلیشاه به محض مشاهده آثار مسمومیت در خود فورا به طرف تهران حرکت کردند ولی سرانجام در کهریزک در سحر ۱۵ ربیع الاول سال ۱۳۳۷ قمری جان به جانان تسلیم نمودند . جنازه ایشان را با نهایت احترام به حضرت عبدالعظیم حمل کرده و در صحن امامزاده حمزه در جوار مزار مرحوم حاج محمد کاظم سعادتعلیشاه اصفهانی - که قبل از سفر کاشان دستور تعمیر و ساختمان آن را داده و در آن موقع کار ساختمان آن تمام شده بود (۲) - دفن کردند .
طبق فرمان جناب نورعلیشاه ، جناب حاج شیخ محمد حسن صالحعلیشاه جانشین شده و به قطبیت در سلسله نعمت اللهی سلطانعلیشاهی رسیدند .

آنجناب در علوم متداول در زمان خود متبحر بودند و آثار علمی زیادی از ایشان به یادگار مانده که بعضی استنساخ نشده یا مفقود گردیده یا بعدا خودشان از آنها صرف نظر کرده اند . از قبیل : « نخبه » ، « زادالحجاج افغان » ، « دم آدم »‌ ، « حسبان حساب » ، « رساله اسطرلاب » ، « علویه کلام » ، « رساله در رمل » ، « رساله رمزی » در صنعت و اوراق و نقشه سیاحت ، « صحیفه مکاشفات » .
تالیفات دیگر ایشان که اکنون در دسترس می باشد و بعضی از آنها چاپ شده به شرح زیر است :
۱. رافع الاحراض : به عربی در نحو و صرف عربی و اشتقاق .
۲. معین ادراک : مختصر نحو به فارسی .
۳. سهل و آسان : در نحو و صرف عربی برای نوآموزان . به زبان فارسی و بصورت خودآموز .
۴. نظیم : به عربی . هزار شعر است مطابق عدد جمل این کلمه که به بحر رجز در علم معانی و بیان و بدیع گفته شده است .
۵. تذهیب التهذیب : شرح مزجی « تهذیب المنطق » .
۶. کتاب کامل : در منطق .
۷. مناهج الوصول الی معالم الاصول : در شرح « معالم الاصول » در علم اصول .
۸. کتاب حکوما : در علوم غریبه .
۹. کتاب سلطان ( مشهور به سلطان فلک سعادت ) : در الهیات اخص مشتمل بر مطالب کلام و حکمت و عرفان .
۱۰. کتاب سلطنه الحسین : در دو جلد . مرثیه و شرح حال حضرت سید الشهداء و ائمه اطهار .
۱۱. کتاب قلزم : هفت جلد بزرگ . در اخبار و تواریخ .
۱۲. نجد الهدایه : در اختلاف مذاهب و ملل و در عقاید و اعمال و مشتمل بر مهمات تواریخ و بعض عجایب عالم و اشاره مختصر به علوم رسمیه و علوم غریبه که قرار بوده دوازده جلد باشد ولی فرصت نوشتن بقیه را ننموده اند و فقط یک جلد آن تمام شده و یکی هم ناتمام نوشته شده است .
۱۳. رجوم الشیاطین : در شرح حال پدر بزرگوارش جناب حاج ملا سلطانمحمد سلطانعلیشاه و مقدمه و تقریظ بر تفسیر بیان السعاده که در زمان حیات پدر نوشته شده و در همان زمان به چاپ رسیده است .
۱۴. خوبی نامه : به زبان دهاتی ساده برای کودکان .
۱۵. کتاب صالحیه : در امهات مطالب شریعت و عرفان .
مشتمل بر پنج حضرت : حضرت اولی در نقطه و مبدا ، حضرت دوم در قوس نزول و عالم ملکوت ، حضرت سوم در قاعده تا مقابل نقطه که مظهر است ، حضرت چهارم در قوس صعود و معاد ، حضرت پنجم در انسان کامل . این کتاب را می توان از بهترین کتب عرفانی که در رموز طریقت و اسرار سلوک نوشته شده است دانست که اشاره به اسرار شریعت و طریقت نموده است .
۱۶. رساله محمدیه : در احکام عملیه .
مشتمل بر چهار شریعت : شریعت اولی در آنچه در شریعت اسلام بدان امر شده است ، شریعت دوم در نواهی ، شریعت سوم در سیاسه المدن ، شریعت چهارم در آداب و سنن . قبل از شروع به نوشتن شریعت چهارم آنجناب را مسموم نمودند و فقط سه شریعت نوشته شده و دو شریعت از آن به چاپ رسیده است .
۱۷. کتاب ذوالفقار : در حرمت کشیدن تریاک . این کتاب به طرز رساله های فقهی عملی نوشته شده است .

پاورقی :
(۱) وی از زهاد و علمای زمان خود در خراسان بود .
(۲) این بقعه که بعدا حاج شیخ عبدالله حائری رحمتعلیشاه و حاج سید هبه الله جذبی ثابتعلی ( هر دو از مشایخ سلسله ) نیز در آنجا دفن شدند ؛ در جریان طرح جدید حضرت عبدالعظیم تخریب شد .

منبع : ذوالفقار در حرمت کشیدن تریاک / حاج ملا علی نورعلیشاه گنابادی .-- تهران : حقیقت ، ۱۳۸۲ / شرح حال مولف تالیف حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه / برگرفته از بخش شرح حال مولف نوشته جناب سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه

مطالعه بیشتر :
- نابغه علم و عرفان در قرن چهاردهم / سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه
- یادنامه صالح در شرح احوال جناب صالحعلیشاه

فهرست مقالات

معرفی منابع : فهرست کتاب ها و منابع منتشر شده

به ترتیب الفبا

- آشنایی با عرفان و تصوف ، ( مجموعه عرفان در زمانه و زندگی ما - ۱ ) / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- ۷۸ ص ؛ ۱۳۸۱
- آیات حسن و عشق / دکتر حشمت الله ریاضی .-- ۲ ج ؛ ۱۳۸۱
- رساله عرفانی ابحاث عشره در اثبات ذکر خفی / حاج محمد خان قراگزلو .-- ۱۷۶ ص ؛ ۱۳۸۵
سیر تصوف و عرفان تا قرن پنجم هجری به همراه شرح زندگانی و آثار شیخ احمد غزالی و شرح کتاب سوانح وی .
- باب ولایت و راه هدایت / حاج سید هبه الله جذبی .-- ۵۰۶ ص ؛ ۱۳۸۱
شامل مقالات و مکاتیبی راجع به تصوف و عرفان و شرح حال و مقامات عرفای طریقه نعمت اللهیه .
- با فردوسی : سلوک صوفیانه تا دیدار سیمرغ / دکتر سید مصطفی آزمایش .-- ۱۹۷ ص ؛ ۱۳۸۰
تحقیقی در خصوص آراء و عقاید فردوسی و تشیع صوفیانه وی .
- بیان السعاده فی مقامات العباده / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .-- ۴ ج ؛ ۱۳۸۱
تفسیر کامل عرفانی ، حکمی ، کلامی و فقهی قرآن مجید به زبان عربی .
- پند صالح / حاج شیخ محمد حسن بیچاره بیدختی صالحعلیشاه .-- سی و دو ، ۱۵۷ ص ؛ ۱۳۸۴
- پند صالح با ترجمه انگلیسی / حاج شیخ محمد حسن بیچاره بیدختی صالحعلیشاه .-- ۱۱۰ ، ۹۳ ص ؛ ۱۳۷۲
- تاریخ و جغرافیای گناباد / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۴۴۸ ص ؛ ۱۳۷۹
- تجلی حقیقت در اسرار فاجعه کربلا / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- هجده ، ۳۷۷ ص ؛ ۱۳۸۴
- تنبیه النائمین به پیوست رساله خواب مغناطیسی / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه ، حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۱۸۱ ص ؛ ۱۳۸۵
- توضیح / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .-- چهارده ، ۱۸۰ ص ؛ ۱۳۸۱
شرح کلمات قصار باباطاهر عریان به فارسی .
- جامعه شناسی نظری اسلام / دکتر ح. ا. تنهایی .-- ۶۶۴ ص ؛ ۱۳۷۹
مطالعه گزیده ای از نظریات جامعه شناختی و انسان شناختی متفکرین ، فلاسفه و صوفیان مسلمان
- جامعه شناسی یک انقلاب ،یا، سال پنجم انقلاب الجزایر / فرانتس فانون ؛ ترجمه حاج دکتر نورعلی تابنده .-- چهار ، ۲۷۶ ص ؛ ۱۳۸۴
- جذبات الهیه / گردآورنده شیخ اسدالله ایزدگشسب ؛ مقدمه دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی .-- هفتاد و شش ، ۴۷۴ ص ؛ ۱۳۷۸
منتخبات کلیات شمس تبریزی با شرح و توضیح .
- جوابیه / شیخ اسدالله ایزدگشسب .-- ۸۷ ص ؛ ۱۳۸۱
جواب اعتراضات کیوان قزوینی .
- چهل گوهر تابنده / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۳۱۲ ص ؛ ۱۳۸۳
در تفسیر برخی آیات کلام الله مجید .
- خاطرات زیارت خانه خدا و عتبات عالیات / محمد رضاخانی .-- ۵۲۰ ص
- خانواده ۱ ، ( مجموعه عرفان در زمانه و زندگی ما - ۱ ) / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- هشت ، ۶۱ ص ؛ ۱۳۸۴
- خانواده ۲ ، ( مجموعه عرفان در زمانه و زندگی ما - ۱ ) / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- هشت ، ۵۷ ص ؛ ۱۳۸۴
- خدا و فلسفه / اتین ژیلسون ؛ ترجمه دکتر شهرام پازوکی .-- ۵ ، ۱۴۶ ص ؛ ۱۳۷۴
- خورشید تابنده / حاج علی تابنده محبوبعلیشاه .-- دوازده ، ۹۹۴ ص ؛ ۱۳۸۴
شرح احوال و آثار مرحوم حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه ، به ضمیمه شرح حال مولف مرحوم حاج علی تابنده محبوبعلیشاه .
- داستان ها و پیام های مثنوی ، ( مجموعه داستان ها و پیام ها - ۱ ) / دکتر حشمت الله ریاضی .-- هشت ، ۴۶۵ ص ؛ ۱۳۸۳
- درآمدی بر تحولات تاریخی سلسله نعمت اللهیه در دوران اخیر / دکتر سید مصطفی آزمایش .-- ۱۵۴ ص ؛ ۱۳۸۱
- دعای کمیل / حاج سید هبه الله جذبی ثابتعلی .-- ۷۰ ص ؛ ۱۳۷۸
با ترجمه فارسی و اضافات و ملحقات
- ده سخنرانی / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- شانزده ، ۳۶۶ ص ؛ ۱۳۸۲
- ذوالفقار / حاج ملا علی نورعلیشاه گنابادی .-- ده ، ۱۸۰ ص ؛ ۱۳۸۲
در حرمت کشیدن تریاک مبتنی بر ادله عقلیه و نقلیه .
- رساله تشویق السالکین / ملا محمد تقی مجلسی .-- ۱۳۲ ص
به انضمام لوایح عبدالرحمان جامی و لوامع فخرالدین عراقی
- رساله جذبیه / گردآوری و تدوین حاج سید علیرضا جذبی .-- ۱۸۲ ص ؛ ۱۳۷۸
شرح حال مرحوم حاج سید هبه الله جذبی ثابتعلی از مشایخ سلسله سلطانعلیشاهی گنابادی .
- رساله سعادتیه / عبدالغفار اصفهانی .-- ۸۷ ص ؛ ۱۳۷۲
زندگی نامه مرحوم حاج محمد کاظم سعادتعلیشاه اصفهانی ، با مقدمه ای درباره انشعابات سلسله نعمت اللهیه .
- رسائل العقائد المجذوبیه / حاج محمد جعفر کبودر آهنگی مجذوبعلیشاه .-- ۸۳ ؛ ۱۳۸۱
شرح حال علمی و عرفانی با ذکر آراء و عقاید به قلم خود نویسنده .
- رسائل مجذوبیه : مجموعه هفت رساله عرفانی / حاج محمد جعفر کبودر آهنگی مجذوبعلیشاه ؛ تصحیح و تحقیق دکتر حامد ناجی اصفهانی .-- ۳۴۱ ص ؛ ۱۳۷۷
- رفع شبهات / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۱۸۵ ص ؛ ۱۳۸۴
- رهبران طریقت و عرفان / محمد باقر سلطانی .-- هجده ، ۲۷۱ ص ؛ ۱۳۸۳
شرح حال ائمه و اقطاب سلسله نعمت اللهیه .
- سعادتنامه / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .-- ۲۵۶ ص ، ۱۳۷۹
درباره معنای حقیق علم .
- سفر حج و عید قربان ، ( مجموعه عرفان در زمانه و زندگی ما - ۱ ) ( ویرایش ۲ ) / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- ۱۱۴ ص ؛ ۱۳۸۴
- سه گوهر تابناک از دریای پرفیض کلام الهی / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۹ ، ۲۰۰ ص ؛ ۱۳۷۶
- شریعت ، طریقت ، عقل ، ( مجموعه عرفان در زمانه و زندگی ما - ۱ ) / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- ۶۰ ص ؛ ۱۳۸۳
- ظهور العشق الاعلی و عهد الهی / حاج علی تابنده محبوبعلیشاه .-- ۱۴۱ ص ؛ ۱۳۸۰
تفسیر عرفانی واقعه عاشورا به انضمام مختصری از شرح حال مولف .
- عرفان ایران / گردآوری دکتر سید مصطفی آزمایش .-- ج ؛ ۱۳۷۸ -
مجموعه مقالات عرفانی به صورت فصلنامه . تااسفند ۱۳۸۵ شماره ۲۷ و ۲۸ آن منتشر شده است . فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران .
- عرفانیات / علیرضا ذکاوتی قراگزلو .-- ۴۲۰ ص ؛ ۱۳۷۹
مجموعه مقالات .
- فلسفه فلوطین ( رئیس افلاطونیان اخیر ) / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- چهار ، ۱۶۴ ص
- قلب اسلام / دکتر سید حسین نصر ؛ ترجمه مصطفی شهرآیینی ؛ بازنگریسته دکتر شهرام پازوکی .-- ۴۲۴ ص ؛ ۱۳۸۳
- گردش افغانستان و پاکستان / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- سه ، ۳۳۶
- گزیده اشعار شاه نعمت الله ولی / مقدمه و گزینش ابوالحسن پروین پریشان زاده .-- ۱۷۷ ص ؛ ۱۳۸۳
- گشایش راز / ابوالحسن پروین پریشان زاده .-- یازده ، ۱۸۷ ص ؛ ۱۳۷۷
پاسخ به کتاب رازگشای کیوان قزوینی .
- ماجرا در ماجرا / علیرضا ذکاوتی قراگزلو .-- نه ، ۶۷۵ ص ؛ ۱۳۸۱
سیر عقل و نقل در پانزده قرن هجری .
- مجمع السعادات / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .-- ۵۶۸ ص ، ۱۳۸۴
شرح عرفانی احادیث مشکله اصول کافی .
- مجموعه مقالات حقوقی و اجتماعی / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- ۳۱۳ ص ؛ ۱۳۸۱
- مجموعه مقالات درباره شاه نعمت سید نعمت الله ولی / گردآوری و تدوین دکتر شهرام پازوکی .-- ۲۷۵ ص ؛ ۱۳۸۳
- مجموعه مقالات فقهی و اجتماعی / حاج دکتر نورعلی تابنده مجذوبعلیشاه .-- هفت ، ۱۵۸ ص ؛ ۱۳۷۸
- مجموعه مقالات هانری کربن / گردآوری و تدوین محمد امین شاهجویی ؛ زیر نظر دکتر شهرام پازوکی .-- چهارده ، ۴۴۷ ص ؛ ۱۳۸۴
- مرآت الحق / حاج محمد جعفر کبودر آهنگی مجذوبعلیشاه ؛ تصحیح دکتر حامد ناجی اصفهانی .-- سی و چهار ، ۷۰۹ ص ؛ ۱۳۸۳
- مرآت المعانی و گزیده سیرالعارفین / جمالی دهلوی ؛ تصحیح دکتر نصرالله پورجوادی .-- ۱۶۲ ص ؛ ۱۳۸۴
- مقایسه انسان فرهمند در شاهنامه با ولی در مثنوی / معصومه امین دهقان .-- ۲۳۰ ص .-- ۱۳۸۳
- نابغه علم و عرفان در قرن چهاردهم / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- سی و چهار ، ۷۵۰ ص ؛ ۱۳۸۴
شرح احوال و آثار و عقاید مرحوم حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .
- نخبه العرفان / استاد هادی حائری ؛ ۳۰۳ ص ؛ ۱۳۸۳
در تطبیق ابیات مثنوی معنوی و کلیات شمس الدین تبریزی با آیات قرآن .
- نظر مذهبی به اعلامیه حقوق بشر / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- ۱۲۲ ص
- نیاز تجلی / حاج سلطانحسین تابنده گنابادی رضاعلیشاه .-- شانزده ، ۱۴۷ ص
- نیاز موفق / ترجمه نثر و نظم نصرت الله اربابی ؛ با مقدمه حاج سید هبه الله جذبی و حاج محمد جواد آموزگار .-- بیست ، ۱۷۶ ص
دعای کمیل و دعای عرفه و مناجات خمس عشر
- ولایتنامه / حاج ملا سلطانمحمد بیدختی گنابادی سلطانعلیشاه .-- ۳۷۱ ص ؛ ۱۳۸۴
معنای عرفانی ولایت و شوون مختلف آن .
- هنوز هم خورشید از شرق می درخشد / دکتر سید مصطفی آزمایش .-- ۱۷۹ ص ؛ ۱۳۸۱
- یادنامه صالح / گردآوری و تدوین هیات تحریریه کتابخانه حسینیه امیرسلیمانی .-- ۶۵۰ ص ؛ ۱۳۸۰
شرح احوال مرحوم حاج شیخ محمد حسن بیچاره بیدختی صالحعلیشاه .

فهرست مقالات

معرفی منابع : فهرست موضوعی مقالات مجموعه عرفان ایران

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران

به ترتیب انتشار در دفاتر
از اول تا آخرین شماره

سرمقاله
مقالات
یادنامه ها
معرفی و نقد کتاب
تصحیح متون
گزارش
گفتگو
عرفان و ادیان
هنر و عرفان
اشعار و مقالات ادبی و گزیده های عرفانی

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - اشعار و مقالات ادبی و گزیده های عرفانی

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

اشعار و مقالات ادبی و گزیده های عرفانی

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- گذری کوتاه در تراژدی های چهارگانه شکسپیر / دکتر منوچهر منوچهری / ۱
- از کشکول عارفان / دکتر محمد رضا نعمتی / ۱
- زبده ای از گوهر عقل / محمد جواد آموزگار کرمانی / ۱
- مژده که جان آمد / دکتر نعمت الله تابنده / ۱
- حجج دلداده مشتاق / دکتر نعمت الله تابنده / ۲
- بار امانت ، ارمغان حضرت دوست به صاحبدلان / دکتر محمد رضا نعمتی / ۳
- شریعت ، طریقت ، حقیقت / دکتر نعمت الله تابنده / ۳
- سوخته جان ، دل دیوانه / دکتر نعمت الله تابنده / ۴
- دشت کربلا / ابوالحسن پروین پریشان زاده / ۱۲
- چهل حدیث منظوم / استاد هادی حائری / ۱۸

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - هنر و عرفان

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

هنر و عرفان

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- معماری ذاکرانه : یادداشتی در مناسبات عملی ذکر با معمار و فعل معماری / مهندس مهرداد قیومی بیدهندی / ۱۲
- فریتهوف شوئون و معنای زیبایی / دکتر سعید بینای مطلق / ۱۷
- مجموعه مزار شاه نعمت الله ولی : بررسی سیر تحول و تحلیل کالبدی / مهندس مهرداد قیومی بیدهندی / ۱۷
- هنر سجاده : محتوا و رمز / اما کلارک ؛ مترجم سید مصطفی شهرآیینی / ۱۹
- مروری بر برخی از آثار معماری طریقه نعمت اللهیه در ایران : مزار شاه نعمت الله ولی ، مزار مشتاقیه کرمان ، مزار سلطانی گناباد / مهندس مهرداد قیومی بیدهندی / ۲۰
- زیبایی و وجود نزد افلاطون / دکتر سعید بینای مطلق / ۲۱
- هنر خوشنویسی و نسبت آن با موسیقی / آریاسب دادبه / ۲۲
- هنر ، صنعت و دین / فوبیون بائرز ؛ ترجمه حسن نورائی بیدخت / ۲۴
- هنرهای اسلامی و مسیحی قرون وسطی در آثار تیتوس بورکهارت / فیلیپ فور ؛ ترجمه امیر نصری / ۲۵ و ۲۶

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - عرفان و ادیان

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

عرفان و ادیان

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- عرفان نظری در قرون وسطی / فردریک کاپلستون ؛ مترجم حسین سلیمانی / ۱۵

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - گفتگو

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

گفتگو

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- گفتگو با پروفسور فریتز مایر / بهمن پازوکی / ۲
- گفتگو با پروفسور هاینز هالم / بهمن پازوکی / ۴
- گفتگو با پروفسور هانس کونگ / بهمن پازوکی / ۶ و ۵
- گفتگو درباره سید حیدر آملی / دکتر شهرام پازوکی / ۱۵
- اسلام ، علم و مسلمانان ( بخش اول ) : گفتگوی محمد اقبال با سید حسین نصر / مترجم سید امیر حسین اصغری / ۲۰
- اسلام ، علم و مسلمانان ( بخش آخر ) : گفتگوی محمد اقبال با سید حسین نصر / مترجم سید امیر حسین اصغری / ۲۱
- مقام تصوف نزد علامه طباطبایی / دکتر شهرام پازوکی / ۲۷ و ۲۸

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - گزارش

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

گزارش

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- خاطرات سفر به ترکیه / دکتر سید مصطفی آزمایش / ۶ و ۵
- شاه نعمت الله ولی در سرزمین پایین دست : گزارشی از دومین کنگره شاه نعمت الله ولی در هلند / دکتر محمد ابراهیم باستانی پاریزی / ۱۸
- سومین سمپوزیوم شاه نعمت الله ولی / عرفان ایران / ۲۱
- کنفرانس بنیاد هماهنگی ادیان و صلح جهانی / حسینعلی کاشانی بیدختی / ۲۲
- فهرست موضوعی مقالات عرفان ایران از شماره ۱ الی ۲۰ / عرفان ایران / ۲۲
- شاه نعمت الله ولی در میان صوفیه : گزارشی از چهارمین همایش شاه نعمت الله ولی در بلغارستان / عرفان ایران / ۲۴

فهرست مقالات

فهرست مقالات عرفان ایران - تصحیح متون

فهرست مقالات مجموعه عرفان ایران
به ترتیب انتشار

تصحیح متون

- عدد نشانگر شماره فصلنامه است :

- رساله شهیدیه : شرح احوال مختصر مرحوم حاج ملا سلطانمحمد گنابادی سلطانعلیشاه / حاج شیخ عباسعلی کیوان قزوینی ؛ مصحح دکتر شهرام پازوکی / ۱ و ۳ و ۶ و ۵
- رساله توجه اَتم / محمد بن اسحاق قونوی ؛ مترجم عبدالغفور لاری ؛ مصحح : دکتر حامد ناجی اصفهانی / ۱
- فصلی از کتاب سعادتنامه / حاج ملا سلطانمحمد گنابادی سلطانعلیشاه ؛ حسینعلی کاشانی بیدختی / ۴
- رساله ای مختصر در تحقیق و توضیح کلمات حضرات ائمه / شیخ محمد تقی کرمانی مظفرعلیشاه ؛ مصحح محمود رضا اسفندیاری / ۷
- رساله حقیقت قرآن / آقا ملا علی نوری ؛ مصحح دکتر حامد ناجی اصفهانی / ۸
- ضمیمه رساله شهیدیه / شیخ عباسعلی کیوان قزوینی / ۲۷ و ۲۸

فهرست مقالات